Case Identification

Date of Decision: 9 July 1999

Jurisdiction: Belgium

Tribunal: Rechtbank van Koophandel, Hasselt

Case Number: A.R.1321/99

Parties: R. N.V. v. P.M. A.G.

Seller’s Country: Belgium (Plaintiff)

Buyer’s Country: Switzerland (Defendant)

Goods Involved: Zinc

Judges: P. Vanhelmont, H. Warson, N. Bronckaers

Status: Unpublished

Classification of issues present

Application of CISG: Yes

CISG Provisions applied: Arts. 1(1)(a), 53 & 61

Jurisdiction – General conditions – used several times by Plaintiff - never objected by Defendant – this Court has jurisdiction

Applicable law – CISG – in force in both countries

Supplementary law – Convention on the law applicable to the contracts for the international sale of goods (Hague Conference, June 15, 1955) - Place of residence of seller – Belgian

Punitive clause – not in CISG - according to Belgian law (lex contractus) – judge reduced damages

Text of the Decision

De rechtbank van koophandel te Hasselt, eerste kamer, heeft het volgende vonnis uitgesproken:

in zake:

A.R. 1321/99 - <R. N.V.>, met maatschappelijke zetel gevestigd te 3550 HEUSDEN-ZOLDER (...), ingeschreven in het handelsregister te Hasselt (...);

aanleggende partij, verweerster op tegeneis, die verschijnt door Meester L. Renier, advocaat te 3500 Hasselt (...);

tegen:

<P.M. A.G.>, vennootschap naar Zwitsers recht met maatschappelijke zetel gevestigd te 6304 ZUG (Zwitserland) (...);

verwerende partij, eiseres op tegeneis, die verschijnt door Mr. Vissers loco Meester F. Vandewaile, advocaat te 2000 Antwerpen (...);

volgt het vonnis.

Bij inleidend exploot van het ambt van gerechtsdeurwaarder F. Jennen te Kermt-Hasselt d.d. 14 april 99 liet eiseres dagvaarding uitreiken aan verweerster teneinde deze te doen veroordelen in betaling van 1.238.661, 16 DEM, om te zetten in BEF aan de convergentiekoers op datum van de veroordeling of datum van betaling , de gerechtelijke interesten en kosten.

Het gevorderde bedrag is volgens de dagvaarding samengesteld als volgt:

          hoofdsom niet betwiste facturen                                                 1.226.055,16 DM

          strafbeding 10 %                                                                           12.606,00 DM

                                                                                                           1.238.661,16 DM

Ter zitting van 16 juni 1999 heeft eiseres haar vordering herleid, als volgt:

hoofdsom volgens dagvaarding                                                                1.126.055,16 DM

ontvangen afkortingen                                                                                -99.850.04 DM

saldo hoofdsom                                                                                      1.026.205,12 DM

strafbeding 10 % op 1.126.055, 16 DM                                                 + 112.606.00 DM

                                                                                                               1.138,811,12 DM

en bij alsdan neergelegde conclusies gevraagd deze veroordeling niet langer om te zetten in BEF.

Ter zitting van 30 juni 99 is Mr. Renier verschenen voor eiseres, verweerster op tegeneis, en Mr. Vissers loco Vandewalle voor verweerster, eiseres op tegeneis,

zij hebben gepleit, Mr, Renier heeft zijn vroeger neergelegde conclusies gehandhaafd en aanvullende conclusies neergelegd; Mr. Vissers heeft syntheseconclusies neergelegd.

De conclusies van Mr. Vissers bevatten een tegeneis in betaling van 1.596,- DEM om te zetten in BEF aan de convergentiekoers op datum van de veroordeling of op datum van de betaling.

IN FEITE:

Op 12 december 97 koopt verweerster bij eiseres volgens haar aankoopbevestiging in het Duits per fax 1.200 ton "Umschmelzzink" te leveren aan 100 ton per maand tussen januari en december 1998, volgens een variabele en bepaalbare koers; tegen betaling op 60 dagen na de levering. De fax verwijst niet naar algemene voorwaarden. Zij bestaat uit 1 pagina.

Het dossier bevat geen bevestiging van de bestelling door eiseres.

De vordering heeft betrekking op betaling van facturen voor leveringen overeenkomstig deze bestelling, waarvan de oudste dateert van 26 mei 98 en betrekking heeft op een levering van 30 april 98 en de jongste van 6 october 98 en betrekking heeft op een levering van 25 september 98. Die facturen bevatten volgens eiseres op de achterzijde de algemene verkoopsvoorwaarden van de eisende partij, in het Nederlands en in het Engels. Die voorzien in art. 15 dat ter zake van alle geschillen, die mochten rijzen met betrekking tot de uitvoering van opdrachten, leveranties en werkzaamheden zulks met inbegrip van alle rechtsmaatregelen ter zake van incasso of andere maatregelen, de rechtbanken van Hasselt bevoegd zullen zijn zulks ongeacht het beroep van partijen op hoger beroep en/of cassatie en dat op al de overeenkomsten Belgisch recht van toepassing is, tenzij partijen er anders hebben over beslist. Zij voorzien bovendien in art. 11 dat alle facturen betaalbaar zijn binnen de dertig dagen tenzij anders werd bedongen en wel hetzij in kontant geld op het kantoor van eiseres te Zolder,  hetzij door overmaking per bank op één van de op de facturen vermelde bankrekeningen. De facturen bevatten het uitdrukkelijk verzoek te betalen op rekening van de ABN-AMRO Bank te Düsseldorf. Zij bevatten nochtans tevens rekeningen van de ABN AMRO Bank in België en de Cera Bank, alhier. Ten slotte voorzien die verkoopsvoorwaarden dat een verwijzing door de koper naar zijn eigen inkoop- of andere voorwaarden niet wordt aanvaard. Ook zonder dat de voorwaarden van de koper uitdrukkelijk door R. worden afgewezen, gelden haar voorwaarden, tenzij uitdrukkelijk en schriftelijk anders wordt overeengekomen.

Tengevolge van de overeenkomst heeft eiseres 9 facturen uitgeschreven waarvan de oudste dateert van 10 april 98 en de jongste van 26 mei 98, die wel betaald zijn en die volgens eiseres op de achterzijde eveneens haar algemene verkoopsvoorwaarden bevatten.

Eiseres brengt een stuk bij waaruit blijkt dat zij ook reeds in 1997 een dergelijk contract had met verweerster. Een verkoopsbevestiging uitgaand van eiseres, waarvan verweerster de ontvangst niet betwist en die dateert van 7.2.97 (oorspronkelijk stond er 7.02.96) bevestigt de levering van eveneens 1.200 ton zink te leveren van januari tot december 97 aan 100 ton per maand. Levering "Ab werk Zolder". Het stuk eindigt met de mededeling: "Overigens gelden onze algemene verkoopsvoorwaarden".

Verweerster stelt te hebben gekocht volgens haar algemene aankoopvoorwaarden, eveneens in de Engelse taal, die eveneens de andersluidende voorwaarden van contractspartners uitsluiten. Die voorzien dat Zwitsers recht van toepassing is op de overeenkomst en dat het Weens koopverdrag niet van toepassing is. Bevoegde rechtbank is deze van Zug in Zwitserland, maar verweerster kan ook vorderingen instellen voor bevoegde rechtbanken van andere landen. Verweerster duidt niet aan wanneer en hoe eiseres op hoofdeis van de voorwaarden van verweerster kennis zou hebben kunnen genomen hebben en uit welk tegensprekelijk of eenzijdig stuk zou moeten blijken dat deze de litigieuze relatie tussen partijen zou moeten beheersen. Eiseres stelt er slechts naar aanleiding van dit geding kennis te hebben van genomen.

Op 30 october 98 bevestigt verweerster een telefonisch gesprek waarin zij bedankt voor het begrip voor haar bijzondere situatie. Zij vraagt een moratorium van 6 maand om haar liquiditeit te herstellen. Van april 99 zou zij dan haar schuld met DM 50.000,- per maand afbetalen zodat de vordering van eiseres op hoofdeis eind april 2001 volledig zou betaald zijn. Zij vraagt het voorstel te willen onderzoeken en haar toestemming te willen mededelen.

Op 2 november 98 bevestigt eiseres dat er nog rekeningen voor DM 1.126.055,16 openstaan en dat zij het voorstel in do brief van 30 october 98 niet kan aannemen. Zij bevestigt een afspraak met verweerster te hebben gemaakt op 9.11.98 te Zolder en vraagt een aantal inlichtingen om dit gesprek voor te bereiden.

Op 9 november 98 vaardigt verweerster zekere E. af. Deze wil eiseres een overeenkomst doen aannemen, die zich niet in het bundel van de partijen bevindt. E. ondertekent nochtans de algemene verkoopsvoorwaarden van eiseres en laat zijn handtekening voorafgaan door de vermelding in het Duits: "Van toepassing op de betrekkingen tussen R.l en P.M. A.G.". Verweerster houdt thans voor dat E. geen volmacht had om de algemene verkoopsvoorwaarden van eiseres te ondertekenen.

Op 23 november 98 schrijft verweerster aan eiseres dat zij de recent mondeling getroffen mondelinge overeenkomst als volgt noteert:

1.       Verweerster wordt toegestaan het verschuldigde of te betalen in 18 maanden, ingaand van 1 april 99 tot 31 october 2000 met maandelijkse afbetalingen van 50.000,- DM van april.

2.       Verweerster gaat akkoord met de General Sales Conditions van eiseres in bijlage.

3. Zoals mondeling besproken kan verweerster haar aandelen niet in pand geven.

4. Verweerster zal een tussenbalans per 30 november 98 ter beschikking stellen.

5. Verweerster maakt de balansen van 96 en 97 over.

Verweerster vraagt een kopij van de brief ondertekend terug te sturen als teken van akkoord. De brief wordt ondertekend door zekere D., lid van de raad van bestuur (Verwaltungsrat).

Op 1 december 98 stuurt verweerster aan eiseres een factuur voor DM 1.596; te weten een commissie op verkopen aan de Firma E.M. " volgens overeenkomst".

Op 2 december 98 schrijft eiseres aan verweerster dat zij niet akkoord gaat met de inhoud van de brief van 23 november 98. Zij vraagt de overeenkomst die zij op 24 november 98 door bemiddeling van E. met haar gemaakt heeft te ondertekenen en aan haar terug te sturen. Zij is er van overtuigd dat enkel de inhoud van die overeenkomst de juiste weergave is van de afspraak, die zij met de Heer E. op 9 november maakte.

Op 21 december 98 protesteert eiseres de factuur van verweerster. Zij heeft rechtstreeks gekocht bij B. In het gesprek van 9 november 98 was er geen akkoord over een commissie. Daarover kan slechts worden gesproken na regeling van alle openstaande bedragen.

Verweerster roept in eerste instantie in dat deze rechtbank geen internationale rechtsmacht heeft. Zij acht het verdrag van Lugano van 16 september 88 (hierna EVEX) van toepassing. Zij betwist dat zij de algemene voorwaarden van eiseres uitdrukkelijk en formeel zou hebben aanvaard. Zij is van oordeel dat de ondertekening door E. op 9 november 98 haar niet tegenwerpelijk is, omdat de heer E. geen volmacht had om de algemene verkoopsvoorwaarden van eiseres te ondertekenen. Zij is vervolgens van oordeel dat ook het schrijven van 23 november 98 geen akkoord bevatte met de algemene voorwaarden omdat dit akkoord gekoppeld werd aan een akkoord omtrent een algemeen afbetalingsplan. bovendien stelt verweerster dat het feit dat eiseres tijdens de besprekingen omtrent het afbetalingsplan bedong dat verweerster zich uitdrukkelijk akkoord zou verklaren met haar algemene voorwaarden er precies op wijst dat zij voorheen nooit met die algemene voorwaarden akkoord was gegaan. Volledigheidshalve wijst verweerster er ook op dat de kennis of de mogelijke kennis van de algemene voorwaarden de sluiting van de overeenkomst dient vooraf te gaan. Vervolgens verwijst verweerster naar de brief van eiseres van 2 december 98 waarbij eiseres meedeelde niet akkoord te kunnen gaan met de inhoud van de brief van verweerster. Derhalve werd in briefwisseling tussen partijen de toepassing van de algemene voorwaarden van eiseres uitgesloten. Dientengevolge zijn conform de algemene voorwaarden van verweerster de Zwitserse rechtbanken bevoegd.

Verweerster stelt dat de verkoopbevestiging van 7.2.97 niet aantoont dat zij akkoord gegaan is met de verkoopsvoorwaarden van eiseres, omdat niet is aangetoond dat verweerster ook kennis had van die algemene voorwaarden. Zij acht haar toestemming met die algemene voorwaarden niet bewezen. Vervolgens is het zo dat standaardbedingen voor één enkele overeenkomst niet noodzakelijk gelden voor alle volgende overeenkomsten.

Verweerster stelt bovendien dat voor zover haar koopvoorwaarden, noch de algemene verkoopsvoorwaarden van eiseres van toepassing zijn art. 5.1. EVEX van toepassing kan zijn en dat dientengevolge moet worden nagegaan worden waar de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd. Daartoe is nodig na te gaan waar de eigendomsoverdracht heeft plaats gevonden. Volgens de verkoopsvoorwaarden van eiseres wordt de levering geacht geschied te zijn op het ogenblik dat de goederen van eiseres haar bedrijf verlaten.

In die zin zou deze rechtbank bevoegd zijn, ware het niet dat zij in geen geval de algemene verkoopsvoorwaarden van eiseres op hoofdeis heeft aanvaard. Vervolgens stelt verweerster dat men zich dient te steunen op de bijzondere verkoopsvoorwaarden welke dienen vastgesteld aan de hand van de bestelbon. Op de bestelbon die eiseres bijbrengt is wel de vermelding aangebracht: "Af Zolder", maar verweerster betwist dat deze vermelding door haar werd aangebracht. In die omstandigheden is verweerster van oordeel dat zij overeenkomstig art. 2 EVEX had dienen gedaagd te worden voor het gerecht van haar woonplaats.

Alvorens de internationale rechtsmacht te onderzoeken, vraagt eiseres zich of welke wet van toepassing is op de overeenkomst. Zij vindt de conflictenregel terug in het Verdrag van Den Haag van 15 juni 1955 op de internationale koop van roerende lichamelijke zaken toepasselijke wet. Zij stelt dat overeenkomstig art. 2 de koopovereenkomst beheerst wordt door de interne wet van het door de contracterende partijen aangewezen land. Die rechtskeuze moet gemaakt zijn in een uitdrukkelijk beding dan wel onbetwijfelbaar voortvloeien uit de bepalingen van de overeenkomst. Volgens eiseres is dat het geval met het bevoegdheidsbeding in haar algemene voorwaarden. Die zijn door de heer E. tijdens zijn onderhandelingen te Zolder uitdrukkelijk aanvaard en zijn bevoegdheid om deze te aanvaarden werd nog eens uitdrukkelijk bevestigd in het schrijven van 23 november 98 waarin verweerster uitdrukkelijk en zonder voorbehoud nog eens dezelfde verkoopsvoorwaarden aanvaardt. Het ogenblik van de rechtskeuze kan overeenkomstig art. 3.2 van het Europees Overeenkomstenverdrag (verder EVO) ten dien tijde worden gemaakt of gewijzigd. Bovendien blijkt uit de handelwijze van verweerster dat zij daadwerkelijk de verkoopsvoorwaarden van eiseres heeft aanvaard want zij heeft de weinige betalingen, die zij heeft verricht, uitgevoerd op de bankrekening van R. op de ABN-AMRO Bank te Düsseldorf, overeenkomstig de factuurvoorwaarden die betaling voorzien, hetzij contant te Zolder, hetzij door overmaking op de bankrekening vermeld op de facturen.

Voor het geval de rechtskeuzebeding in de algemene voorwaarden niet tegenstelbaar zou zijn, merkt eiseres op dat de geldigheid van de toestemming van de partijen ten aanzien van de rechtskeuze dient beoordeeld te worden volgens bet interne recht dat aangeduid is in de rechtskeuzeclausule zelf, zoals blijkt uit art. 8 EVO.

Voor het geval de rechtbank van oordeel zou zijn dat tussen partijen geen geldige rechtskeuze tot stand is gekomen is artikel 3 eerste lid van bet Verdrag van Den Haag van 1955 toepasselijk: de internationale handelskoop wordt beheerst door de interne wet van het land waar de verkoper zijn gewoon verblijf heeft op het ogenblik dat hij de order ontvangt, ten dezen is dat gebeurd te Zolder op 12 december 97.

Ten slotte wordt bij gebreke aan rechtskeuze overeenkomstig art. 4 § 1 EVO de overeenkomst beheerst door het recht van het land, waarmee de overeenkomst het nauwst verbonden is, en dat is, waar de partij die de kenmerkende prestatie moet verrichten haar hoofdbestuur heeft, zodat ook Belgisch recht van toepassing is.

Het feit dat het Belgisch recht van toepassing is heeft volgens eiseres tot gevolg dat overeenkomstig art. 25 Wetboek van Koophandel haar verkoopsvoorwaarden in verband met de plaats van betaling en de bevoegde rechtbank van toepassing zijn.

Ten slotte houdt eiseres in dit verband voor dat het Weens Koopverdrag van toepassing is en dat overeenkomstig art. 57 van dit verdrag de koper dient te betalen ter plaatse van de vestiging van de verkoper, dit alles behoudens andersluidende overeenkomst tussen partijen. Volgens het eerste lid van art. 57 Weens Koopverdrag dient de koopprijs betaald te worden te Zolder of door overmaking per bank op een van de bankrekeningen vermeld op de facturen. De koper kan op grond van art. 5.1 EEX gedagvaard worden voor het gerecht, waar overeenkomstig de lex contractus, de betalingsverbintenis is of moet worden uitgevoerd. Indien de rechtbank ervan uitgaat dat de plaats van betaling niet is overeengekomen tussen partijen, dan resulteert de toepassing van art. 57 van het Weens Koopverdrag tot de rechtsmacht van de rechtbank van de plaats van vestiging van de verkoper.

In aanvullende conclusies stelt eiseres dan dat er continue handelsbetrekkingen waren tussen partijen voorafgaandelijk aan de litigieuze facturen die beheerst werden door de algemene verkoopsvoorwaarden waaronder de clausule tot aanwijzing van deze rechtbank. Dat wordt bewezen door de verkoopbevestiging van 7 februari 97. Het is trouwens volgens eiseres opmerkelijk dat de aankoopbevestiging van 12 december 97 geen melding maakt van de eigen aankoopvoorwaarden van verweerster. Vervolgens wijst eiseres er ook op dat de betalingen van de eerste 9 leveringen van 1998 uitgevoerd werden volgens haar verkoopsvoorwaarden, te weten betaling op de rekening van ABN-AMRO bank te Düsseldorf en niet volgens de inkoopvoorwaarden van verweerster. Zij acht de inkoopvoorwaarden van verweerster haar niet tegenstelbaar, zij heeft er het eerst kennis van gekregen naar aanleiding van dit geding en, indien zij ze al zou aanvaard hebben, dan kan er steeds teruggekomen worden op de keuze van het Zwitsers recht. Vervolgens meent eiseres dat het schrijven van 23 november 98 niet voorhoudt dat de vijf punten die er in behandeld worden aan elkaar gekoppeld zijn. Indien dat effectief zo zou zijn, vraagt men zich of waarom E. totaal los van andere discussiepunten de algemene voorwaarden ondertekende.

Eiseres bevestigt dat haar facturen op de keerzijde voorzien zijn van haar algemene voorwaarden. Verweerster, daarover door de rechtbank gevraagd ter zitting betwist dit, maar meent niet gehouden te zijn eiseres tegemoet te komen in haar bewijslast op dit stuk door de originele facturen, die zij ontvangen heeft, bij te brengen.

Verweerster houdt voor dat zij conform het door haar voorgestelde afbetalingsplan de eerste betaling heeft aangevat op 31 maart 99 en maandelijks 50.000 DM afbetaald. Zij is van oordeel dat aanleggende partij door na maanden stilzitten over te gaan tot dagvaarding op een ogenblik dat zij haar afbetalingsplan aanvat, zich schuldig maakt aan rechtsmisbruik en vraagt, zelf te goeder trouw zijnd, de rechtbank dat deze betalingsfaciliteiten zou toekennen a rato van 50.000 DM per maand.

Eiseres betwist dat tussen partijen een overeenkomst zou tot stand gekomen zijn in verband met afbetalingen. Gelet op de hoegrootheid van de schuldvordering verzet eiseres zich er tegen dat verweerster gemak van betaling zou worden toegekend. Zij betwist dat verweerster te goeder trouw zou zijn, zij geeft geen inzage van haar boekhouding. Vervolgens komt verweerster haar eigen afbetalingsvoorstellen niet na, want zij heeft slechts betaald:

                        op 9.04.99                      24.962,51 DM

                        op 3.5.99                        24.962,51 DM

                        op 18.5.9                        24.962,51 DM

                        op 2.6.99                        24.962,51 DM

                                                               99.850,04 DM

Eiseres houdt voor geen andere afbetalingen te kennen en vraagt voor zo ver verweerster van andere afbetalingen gewag zou makers de rechtbank de debatten zal heropenen. Verweerster daarentegen houdt voor dat op dit ogenblik slechts 976,055,16 DM verschuldigd is door de inmiddels gedane afbetalingen.

In verband met het schadebeding stelt verweerster dat zij niet kan gebonden zijn door de algemene voorwaarden van eiseres in dat verband. Zij is van oordeel dat het gevorderde strafbeding geen vergoeding kan uitmaken van de door eiseres gebeurlijk geleden schade. Volgens verweerster is deze evenmin aangetoond.

Eiseres is van oordeel dat de bepalingen van de verkoopovereenkomst tussen partijen voorrang verdienen boven de verdragsregeling zoals bepaald door art. 6 en 9 van het Weens Koopverdrag. De geldigheid van het schadebeding valt principieel buiten het toepassingsgebied van het Weens Kooopverdrag, bet moet beoordeeld worden aan de hand van het nationaal recht dat de overeenkomst beheerst. Overeenkomstig het Belgisch recht is een schadebeding van 10 geoorloofd, zoals bedongen in de verkoopsvoorwaarden.

Eiseres vraagt het onderdeel van de hoofdeis in verband met de interesten naar de rol te sturen.

Zij vraagt tevens de veroordeling niet langer om te zetten in BEF.

Ten slotte vraagt eiseres de discussie in verband met de tegeneis naar de rol te sturen.

BEOORDELING:

Ter zake is het EVEX van toepassing. Zowel België als Zwitserland zijn verdragsluitende staten bij dit EEX. De regeling van het EVEX gaat deze van art. 635 e.v. Ger. W. vooraf als hiërarchisch hogere norm.

Ter zake kan de rechtsmacht van de Belgische rechtbanken kunnen gebaseerd zijn op art. 17 EVEX. Dat geeft rechtsmacht aan het gerecht van een verdragsluitende staat dat de partijen hebben aangewezen voor de kennisneming van geschillen Welke naar aanleiding van een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zullen ontstaan. Art. 17 dient verdragsautonoom te worden geïnterpreteerd en niet via de lex contractus zoals eiseres doet. Art. 17 bepaalt verder hoe de overeenkomst dient gesloten te worden. Voor dit geschil is van belang dat deze overeenkomst kan worden gesloten in een vorm die wordt toegelaten door de handelwijzen die tussen de partijen gebruikelijk zijn geworden (art, 17.1.b). Dit betekent dat partijen onderworpen zijn aan forumbedingen die voorkomen in hun algemene voorwaarden waaraan ook hun vroegere transacties waren onderworpen. Indien partijen geregeld geconfronteerd worden met dezelfde voorwaarden, worden zij vermoed om - behoudens laakbare onzorgvuldigheid - kennis te hebben gekregen van het forumbeding dat in deze algemene voorwaarden is vervat. Indien zij hiertegen nooit hebben geprotesteerd, zijn zij verondersteld met het forumbeding te hebben ingestemd (Van Houtte H., Uitsluitende Bevoegdheidsgronden in Van Houtte H. en Pertegas Sender M., Europese LP.R. - verdragen, Acco Leuven, 1997, 55, randnummer 2. 22).

Ter zake is ten genoege van recht aangetoond dat de transacties tussen partijen plaats gevonden hebben volgens de algemene voorwaarden van eiseres. Vooreerst is er de verwijzing naar die algemene voorwarden in de fax van 7 februari 97.

Vervolgens gaat de rechtbank ervan uit (zoals eiseres aanvoert) dat de algemene voorwaarden van eiseres voorkwamen op de achterzijde van de originele facturen die verstuurd werden ingevolge de overeenkomst van 7 februari 1997, die volledig is uitgevoerd en op de achterzijde van de originele facturen die verstuurd werden ingevolge de overeenkomst bevestigd op 12 december 97, die deels is uitgevoerd wat de leveringen en betalingen betreft en volledig is uitgevoerd wat de leveringen betreft. Verweerster houdt wel voor dat het niet bewezen is dat de facturen in kwestie die voorwaarden op de achterzijde bevatten en dat eiseres het bewijs daarvan dient te leveren en dat zij niet kan gehouden zijn eiseres in haar bewijslast bij te staan. Die houding van verweerster is onredelijk en strijdig met de goede trouw als procespartij. Er is maar één partij, die in het bezit is van die facturen en dus het bewijs kan leveren dat die facturen op de achterzijde de algemene voorwaarden van eiseres bevatten, of het tegenbewijs kan leveren, dat zij die voorwaarden niet bevatten, en dat is verweerster. In die omstandigheden kan verweerster niet voorhouden dat zij niet gehouden is tot de bewijslast of daaraan mee te werken (zie daarover Storme M.E., De goede trouw in het geding? De invloed van de goede trouw in het privaat proces- en bewijsrecht., T.P.R., 1990, 510 en volgende). Nu verweerster de facturen in haar bezit niet bijbrengt, wordt de stelling van eiseres aangenomen dat deze de algemene voorwaarden van eiseres bevatten. Eiseres (sic.) kan dan ook niet gevolgd worden dat zij de algemene voorwaarden van eiseres niet kende voor het ogenblik dat de heer E. daarvan kennis zou hebben genomen op 9 november 98. De rechtbank is evenmin van oordeel dat het enkele feit dat eiseres op 9 november 98 er op stond dat de afgevaardigde van verweerster haar algemene voorwaarden ondertekende niet anders kan betekenen dat voor die datum die voorwaarden niet van toepassing zouden geweest zijn dan wel andere voorwaarden. Eiseres had wellicht bewijsmoeilijkheden verwacht en heeft deze in alle geval willen uitsluiten door de heer E. deze te doen ondertekenen.

Ten overvloede kan de rechtbank niet aannemen dat de voorwaarden van verweerster de overeenkomst zouden beheersen. Er is geen enkele verwijzing naar die voorwaarden in enig stuk.

Het is in die omstandigheden overbodig te onderzoeken of de heer E. al dan niet een mandaat had om op 9 november 98 de algemene voorwaarden te ondertekenen en of het enkele feit dat verweerster in haar schrijven van 23 november 98 de algemene voorwaarden van eiseres van toepassing achtte, volstond om te spreken van een bevoegdheidsbeding dat beantwoordt aan art. 17. 1. a EEX.

Gelet op het feit dat Zwitserland tot eind december 99 voorbehoud heeft geformuleerd om een exequatur te verlenen aan vonnissen van verdragsluitende staten van het EVEX, die zich enkel bevoegd hebben verklaard op basis van art. 5.1 EVEX, heeft eiseres er belang bij dat de rechtbank haar rechtsmacht baseert op art. 17 EVEX.

Vermits in België en Zwitserland het Weens Koopverdrag van toepassing is, geldt dit rechtstreeks. Met het feit dat verweerster in haar aankoopvoorwaarden het Weens Koopverdrag heeft uitgesloten, dient ter zake geen rekening gehouden te worden, nu de rechtbank hierboven tot de bevinding kwam dat deze voorwaarden alleszins hier niet van toepassing zijn. Het feit dat de verkoopsvoorwaarden van eiseres Belgisch recht toepasbaar maakt, sluit evenmin de toepassing van het Weens Koopverdrag uit, nu de het Belgisch recht inzake internationale koop van roerende goederen precies het Weens Koopverdrag is.

Voor de zaken die niet geregeld zijn door het Weens Koopverdrag, is de Belgische wet de lex contractus, bij toepassing van art.3 lid ! van het verdrag van Den Haag van 15 juni 1955, omdat België het land is waar de verkoper zijn gewoon verblijf had op het ogenblik dat hij de order ontving. De Belgische wet zou eveneens van toepassing zijn, indien de rechtbank tot de bevinding zou komen dat de factuurvoorwaarden van eiseres een uitdrukkelijke tegenstelbare rechtskeuze zou bevatten.

Verweerster is overeenkomstig art.53 van het Weens Koopverdrag alvast gehouden tot het niet-betwiste gedeelte van de vordering te weten 976.055,16 DM onder aftrok van het bedrag van de tegeneis, waarover eiseres later wenst conclusies te nemen, hetzij 974.459,16 DM.

Uit de briefwisseling en meer bepaald het schrijven van 2 december 98, blijkt duidelijk dat eiseres (alleszins nog) niet akkoord ging met het voorstel van verweerster haar toe te laten met afkortingen te betalen. Zij heeft evenmin verweerster de indruk gegeven daarmee akkoord te gaan. Alleszins houdt het enkele feit dat zij tot 14 april 98 (op een ogenblik dat verweerster haar eerste afkorting had gestart) heeft gewacht om te dagvaarden geen rechtsmisbruik in. Van rechtsverwerking door het enkele tijdsverloop is geen sprake.

De rechtbank kan inderdaad een vonnis uitspreken in een munt van een OESO-staat (W.12 juli 1991 die de wet van 30 december 1885 wijzigt).

Verweerster stelt wel dat zij ongelukkig is en te goeder trouw maar zij duidt geen enkele omstandigheid aan waaruit de rechtbank zou moeten afleiden dat verweerster ongelukkig is en te goeder trouw. Overigens kan de rechtbank overeenkomstig art. 61 lid 3 van het Weens Koopverdrag geen uitstel van betaling toestaan.

De vraag of de rechtbank een overdreven strafbeding nietig dient te verklaren en/of al dan niet herleiden dient beoordeeld te worden volgens de lex contractus (Antwerpen, 18 juni 1996, A.J.T., 1998-99, 941, noot Van Neck F.). De rechtbank is van oordeel dat een schadebeding dat zonder enige beperking 10 % op de hoofdsom van de facturen toekent en die ter zake zou leiden tot veroordeling van 112.606,- DM overdreven is. Overeenkomstig art.1231 BW., zoals gewijzigd door de wet van 23 november 1998, vermindert de rechtbank ambtshalve het dongen bedrag tot 350.000,-. BEF.

De debatten worden verder gezet in verband met de precieze afrekening van de hoofdsommen, de interesten, de tegeneis en de kosten.

De voorschriften van art. 2-30 tot 37 van de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken werden nageleefd.

OM DEZE REDENEN,

beslist de rechtbank, na beraadslaging, op tegenspraak

verklaart dat de Belgische rechtbanken internationale rechtsmacht hebben overeenkomstig art. 17.1 b EVEX,

verklaart de eis toelaatbaar,

geeft eiseres akte van de herleiding van haar eis en verklaart de herleide eis alvast deels gegrond,

verklaart de eis ongegrond in die mate dat hij er toe strekt uit hoofde van schadebeding een bedrag te bekomen van 112.606,- DM; herleidt de eis in dat verband tot 350.000,- BEF geeft verweerster akte van de tegeneis,

veroordeelt verweerster tot betaling aan eiseres van 976.055,16 DM provisioneel, meer de gerechtelijke interesten en tot betaling van 350.000,- BEF, meer de gerechtelijke interesten,

stelt de zaak voor verdere behandeling op de zitting van 20 october 1999 om 9.00 uur voor behandeling van de onderdelen van de herleide hoofdeis, waarover nog geen uitspraak word gedaan, de tegeneis en de kosten,

verklaart het vonnis uitvoerbaar bij voorraad, ondanks alle verhaal en zonder borgstelling.

(…)