ENKELE AANTEKENINGEN

1. wettelijke regels niet alleen bepalend
   Huwelijksluiting, familiebetrekkingen en andere gevolgen van het huwelijk, en het beëindigen door echtscheiding worden in de Volksrepubliek niet alleen door rechtsregels bepaald, maar (vooral inzake huwelijksleeftijd, geboortenregeling en echtscheiding) ook door richtlijnen van de Partij, inmenging van de werkgever (de danwei of werkeenheid), van de plaatselijke gezondheidscomités en de bemiddelingscomités.

2. reglementaire afwijkingen van de wettelijke huwelijksleeftijd
   Op grond van Hw art.36 kunnen de volkscongressen van gebieden met nationaal zelfbestuur bepalingen van de huwelijkswet aanpassen aan de locale gebruiken (ga naar het webterras onder recht voor de desbetreffende Chinese teksten). Zo heeft het volkscongres van Ningxia, van de Hui-nationaliteit, de huwelijksleeftijd voor vrouwen verlaagd tot 18 en voor mannen tot 20 jaar. Bron: China aktuell, Juni 1981, blz.368. Het permanente comité van de volksgadering van Tibet verlaagde in 1981 eveneens de huwelijksleeftijd tot resp. 18 en 20 jaar, schafte formeel de polygamie en polyandrie af, maar stond toe dat bestaande polygame en polyandrische huwelijken behouden bleven wanneer de huwelijkspartners dat wensten. Voor bepaalde "beroepsgroepen" bestaan afzonderlijke regels die een hogere huwelijksleeftijd voorschrijven, zoals in een reglement van het Ministerie van Onderwijs voor studenten, een reglement van het Nationale Atletiek Comité voor atleten, en reglementen van culturele organisaties voor dansers in nationale dansgroepen. Bron: Inside China Mainland, Taipei July 1987, blz.31

3. de economische factor
   De mening van Zhao Ziyang( voormalig Algemeen Secretaris van de CCP en premier van de Volksrepubliek China) dat de bevolkingsgroei en economische groei gelijke tred moeten houden, geldt nog steeds: ... "Om de geleidelijke verhoging van de levensstandaard van de bevolking te verzekeren, moeten we ons blijven inspannen om de bevolkingsgroei onder controle te houden. We hebben maar twee mogelijkheden: ofwel de bevolkingsgroei streng en doeltreffend controleren, zodat de levensstandaard van het volk geleidelijk kan toenemen en de nationale opbouw zich zich kan ontplooien, ofwel falen in die controle en toestaan dat een aanmerkelijke bevolkingsgroei plaatsvindt, in welk geval de levensstandaard niet kan verbeteren, en niet met succes aan de economie, het onderwijs en de defensie kan worden gebouwd. Het is het een of het ander. Stricte handhaving van geboortenregeling en stricte controle op de bevolkingsgroei is een strategische opdracht van lange duur. De nadruk in de geboortenregeling moet liggen in de landelijke gebieden, waarin meer dan 80% van de bevolking leeft. Sinds de invoering van verschillende verantwoordelijkheidssystemen voor agrarische productie, waren de bestaande maatregelen ter beheersing van de bevolkingsaanwas niet opgewassen tegen de nieuw ontstane situatie, en werd op een aantal plaatsen een verhoging van de geboortecijfers vastgesteld. We mogen niet toelaten dat die toestand uitbreiding neemt. De volksregeringen van alle niveaus moeten hun leiderschap over de geboortenregeling verstevigen, het inzicht van de massa's in deze materie verhogen door volgehouden en vastberaden propaganda en voorlichting en door het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek ter verbetering van de technieken voor gezinsplanning. De maatregelen die in veel gebieden werden getroffen om echtparen te belonen die zich beperken tot één kind en om de practijk van het hebben van twee of meer kinderen tegen te gaan, moeten worden voortgezet. Echter, in de uitvoering van die maatregelen moeten alle handelingen strijdig met de wetten of de tuchtregels worden bestreden en vermeden. Het is ons doel om enerzijds de bevolkingsgroei te beheersen en anderzijds de kwaliteit van de bevolking te vergroten. In het belang van het volk en de toekomst van het land, doen we een beroep op alle volken in het land te blijven streven naar het doel China's bevolking op het einde van deze eeuw onder de 1.200 millioen te doen blijven." Bron: China's Economy and Development Principles, A Report by premier Zhao Ziyang, 1981 Achievements, 10 Guidelines, The prospects, Beijing, Foreign Languages Press, 1982, 105 blz., blz.62-63

4. cijfers
   Sinds de Qin en Han dynastieën nam de in cultuur gebrachte grond in China toe van 500 tot 1800 millioen mu, de opbrengst per mu nam toe van 70 to 2260 kg, maar de bevolking nam toe van 50 tot 1.100 millioen, en dus nam de cultuurgrond per kop af van 9,7 naar 1,4 mu, en de opbrengst van 1000 naar 300 kg per kop. Bron: B.R., june 5-11, 1989, blz.26; in 1989 was China's geboortecijfer 20,83 per 1000 en het sterftecijfer 6,5 per duizend, zodat de natuurlijke aanwas 14,33 per duizend was, tegenover 14,2 per duizend in 1988. Op het einde van 1989 was het bevolkingscijfer 1.111.910.000, dat is 15.770.000 meer dan in 1988. Bron: B.R., feb.26-mar.4, 1990, blz.viii

5. tegenslagen
   De officiële Chinese politiek van afremming van de bevolkingsgroei kampt met een reeks van tegenslagen: door hun verbeterde financiële situatie hoeven vele boeren-families en eigenaars van individuele en private ondernemingen zich niets aan te trekken van financiële sancties op het hebben van meer kinderen (in 1987 werden drie miljoen derde en vierde kinderen "zonder vergunning" geboren), de controle op de naleving van de plicht tot huwelijksregistratie is niet optimaal zodat arbeiders die in de stad werk zoeken en rondreizende handelaars en vrachtvervoerders meerdere huwelijken kunnen sluiten (bigamie of polygamie) en dus meerdere kinderen kunnen verwekken, huwelijken worden op te jonge leeftijd gesloten (in 1987 huwden 2,5 miljoen personen beneden de wettige huwelijksleeftijd), verplichte abortus en verplichte sterilisatie stuiten op verzet, geboorten worden niet altijd geregistreerd (in 1988 1 miljoen ongeregistreerde geboorten), kinderen worden soms te vondeling gelegd of verkocht, meisjes worden soms bij hun geboorte gedood, enige kinderen zijn verwend en moeilijk te disciplineren, enz., zie: 'The State Statistics Bureau, The Population Boom and Family Planning', B.R., Febr.12-18, 1990, blz.22-24; 'Deng Shulin, Sounding the Alarm on Population Growth', C.R., July 1989, blz.30-34; 'Lou Xinyue, China works to eliminate illegal marriages', B.R., May 8-14, 1989, blz.21-24; 'Yang Xiaobing, Countering the Surge in Population', B.R., March 13-19, 1989, blz.4; 'The Growing Chinese Population', B.R., 17-23 oct. 1988, blz.29; 'Cheng Gang, Un nouveau "baby boom" en Chine', B.I., 6 juin 1988, blz.24-26; 'Yang Xiaobing, Un milliard et cinq milliards', B.I., 20 juillet 1987, blz.24-25; 'Yuan Zhangpu, Le planning familial: une tache sociale ...', CheC, fevrier 1987, blz.25-27; 'Fei Xiaotong, Le contrôle et la répartition rationelle de la population en Chine', CheC., Mai 1984, blz.12-16

afkortingen: Hw = Huwelijkswet 1980; B.I. = Beijing Information; B.R. = Beijing Review; CheC = La Chine en Construction; CCP = Chinese Communistische Partij